Ewaluacja nauki – przewodnik na początek roku

Amber Editing > Kariera naukowca  > Ewaluacja nauki – przewodnik na początek roku

Ewaluacja nauki – przewodnik na początek roku

Właśnie rozpoczął się nowy rok. Dla naukowców oznacza to również nową rzeczywistość związaną z innym sposobem oceny dorobku naukowego. Nie ma się czego bać. Tak naprawdę musimy nadal robić to czego od nas oczekiwano i co jest najważniejsze dla rozwoju naszej kariery naukowej – pisać dobre publikacje! Warto jednak wiedzieć jak nasze działania będą oceniane w świetle nowych przepisów. W tym wpisie postaram się streścić nowe zasady w formie prawie-krótkiego wpisu w sam raz na początek nowego roku. Nie wszystkie zasady są jeszcze na 100% potwierdzone, większość wykazów jest jeszcze nieznanych. Dlatego nie ma potrzeby przywiązywać się do konkretnych liczb. Myślę, że warto się przede wszystkim skoncentrować na ogólnych kierunkach zmian.

Podstawa poniższego opisu

Poniższy opis jest streszczeniem informacji zawartych w Ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (zwanej Ustawą 2.0), rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 7 listopada 2018 r. w sprawie sporządzania wykazów wydawnictw monografii naukowych oraz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych. Informacje na temat ewaluacji są też umieszczone w licznych prezentacjach i dokumentach udostępnianych na spotkaniach oraz stronie poświęconej nowej ustawie.

Szersza perspektywa

Na całkowitą ewaluację jednostek naukowych składają się trzy kryteria:

  • K1 – poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności
  • K2 – efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych
  • K3 – wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki

Udział każdego z kryteriów w całkowitej ocenie jednostki jest cały czas przedmiotem dyskusji. Obecnie wydaje się, że może on być bliski 70%/10%/20% dla nauk humanistycznych i społecznych, 60%/20%/20% dla nauk przyrodniczych i medycznych oraz 45%/35%/20% dla nauk inżynierskich, technicznych i rolniczych.

W poniższym wpisie prezentuję jedynie kryterium K1, które jest wyliczane na podstawie dorobku naukowego pracowników. Mimo tego, że budzi ono duże emocje, nie należy zapominać że cały czas mówimy tylko o części całkowitej oceny jednostki naukowej. Czasem mniej ważnej niż dwa pozostałe kryteria razem.

Sloty publikacyjne

Pierwszą znaczącą różnicą czekającą naukowców jest istnienie tak zwanych “slotów publikacyjnych”. Oznacza to, że część K1 w ewaluacji jednostki otrzymuje się jako sumę punktów przyznanych za 3*N publikacji. Ta liczba publikacji zyskała wspomnianą nazwę slotów. Przypominam, że N to liczba pełnych etatów związanych z działalnością naukową.

Dodatkowo istnieją następujące ograniczenia:

  • Jeden pracownik nie może “wypełnić” więcej niż 4 sloty. W ten sposób unika się sytuacji gdy niewielka grupa szczególnie aktywnych naukowców sztucznie podnosi ocenę całej jednostki.
  • Jeżeli pracownik nie będzie w stanie wypełnić jednego slotu, jednostka traci 3 sloty. W ten sposób karze się jednostkę za pracownika, który nie pisze publikacji naukowych.
  • W przypadku publikacji k-autorskich, każdy z naukowców wypełnia 1/k część swojego slotu (na przykład gdy publikacja ma trzech autorów, to każdy z nich wypełnia nią 1/3 swojego slotu publikacyjnego).

Temat slotów był przedmiotem wielu opisów, dlatego nie ma sensu byśmy je szczegółowo powtarzali. Osoby zainteresowane bardziej dokładnym opisem zachęcamy do lektury wpisu Emanuela Kulczyckiego, albo prezentacji na stronie Ministerstwa. Tak samo nie chcę wracać do sprawy wyboru dyscypliny naukowej. Ponieważ minął termin składania oświadczenia zakładam, że każdy ma za sobą analizę tego zagadnienia.

Podstawowy wniosek jest taki, że w przeciągu 4 lat każdy naukowiec musi wypełnić od 1 do 4 slotów jak najlepszymi publikacjami. Jak to zrobić? W poniższych sekcjach przedstawiam podsumowanie liczby punktów przyznawaną za poszczególne osiągnięcia naukowe. Co cztery lata będziemy musieli dysponować publikacjami którymi możemy wypełnić wspomniane sloty w sposób gwarantujący jak największą liczbę punktów dla naszej instytucji.

Monografia naukowa

Ocena będzie prowadzona na podstawie zestawienia przygotowanego przez KEN (Komisja Ewaluacji Nauki). Na liście będą znajdowały się dwie grupy wydawnictw.

  • 80 pkt – wydawnictwo stosuje zasady etyki publikacyjnej oraz posiada ustaloną procedurę recenzji dla wszystkich monografii (Poziom 1)
  • 200 pkt –  wydawnictwo dodatkowo spełnia dodatkowe kryteria wskazane w rozporządzeniu, w skrócie dotyczą one międzynarodowej rozpoznawalności (Poziom 2)

W obecnym rozporządzeniu brak informacji na temat rozdziału oraz redakcji monografii. Według informacji zawartych w prezentacjach redakcja/rozdział mogą być oceniane na 100(150)/50(75) dla Poziomu 2 oraz 20 dla Poziomu 1.

Czasopisma naukowe

Ocena będzie dokonana na podstawie pozycji czasopisma w zestawieniu realizowanym przez KEN:

  • 200 pkt – czasopismo z najwyższych 3% wykazu
  • 140 pkt – czasopismo z najwyższego decyla wykazu
  • 100 pkt – czasopismo z najwyższego kwartyla wykazu
  • 70 pkt – czasopismo z górnych 50% wykazu
  • 40 pkt – czasopismo z górnych 75% wykazu
  • 20 pkt – czasopismo z najniższego kwartyla wykazu lub wsparte w ramach programu “Wsparcie dla czasopism naukowych”
  • 5 pkt – czasopismo nie indeksowane w rozpatrywanych bazach danych

Ocena czasopism naukowych będzie prowadzona w oparciu o poniższe bazy czasopism:

  • Scopus
  • Science Citation Index Expanded
  • Social Sciences Citation Index
  • Arts & Humanities Citation Index
  • Emerging Sources Citation Index

Zestawienia będą realizowane w oparciu o następujące metryki:

  • Source Normalized Impact per Paper (SNIP)
  • CiteScore
  • SciMago Journal Rank (SJR)
  • Impact Factor
  • Article Influence
  • Category Normalized Citation Impact

Materiały konferencyjne

Wstępna punktacja dla artykułu w materiałach konferencyjnych będzie realizowana w oparciu o kategorię CORE:

  • 200 pkt – kategoria A*
  • 140 pkt – kategoria A
  • 70 pkt – kategoria B
  • 20 pkt – kategoria C

Współautorstwo

Jeżeli publikacja ma autorów z więcej niż jednej instytucji to liczba punktów przysługujących naszej jednostce może ulec pomniejszeniu. Ostateczna liczba punktów zależy od liczby autorówpublikacji ogółem (m), oraz liczby autorów z naszej jednostki (n). Stosuje się tutaj trzy mnożniki zależne od tego jak wysoko punktowana jest publikacja:

  • 100% – artykuł wart 100 lub więcej punktów, Monografia Poziomu 2 (dla najbardziej prestiżowych publikacji liczba punktów nie ulega pomniejszeniu bez względu na liczbę współautorów)
  • √(n/m) – artykuł wart 40, 70 pkt, Monografia Poziomu 1 (nie mniej niż 10%)
  • n/m – artykuł wart 20 pkt albo mniej, Monografia spoza wykazu (nie mniej niż 10%)

Patenty

Patenty i prawa do odmian roślin będą rozliczane w ramach dodatkowych “slotów” w liczbie N. Liczba punktów za poszczególne patenty jest następująca:

  • 200 pkt – patent PCT (Patent Cooperation Treaty)
  • 100 pkt – patent OECD (Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju) lub Europejski
  • 75 pkt – patent UPRP (Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej)
  • 50 pkt – wyłączne prawo do odmiany roślin
  • 30 pkt – prawa ochronne na wzór użytkowy
  • 15 pkt – patent udzielony innemu podmiotowi niż oceniany, którego twórcą lub współtwórcą jest pracownik ocenianego podmiotu

W tym punkcie zrobię mały wyjątek od zasady nie komentowania kryteriów ewaluacji. Zrobię to jednak nie swoimi słowami podając kilka odnośników: artykuł 1 (aby uzyskać dostęp należy kliknąć pierwszą od lewej opcję), artykuł 2, artykuł 3.

Podsumowanie

W czasie ostatnich szkoleń słyszymy wiele pytań dotyczących tego jak reagować na nowe kryteria ewaluacji. Jak szukać czasopism? jakie pisać artykuły? Wyraźnie odczuwamy wzrost emocji związanych z nową ustawą. Myślę, że nowy rok to dobry moment na ich stonowanie.

Kryteria są bardzo skomplikowane. Co chwila mamy do czynienia z nowymi zasadami ewaluacji, które niejednokrotnie zmieniają reguły gry również w jej trakcie. Do tego diabeł tkwi w szczegółach, a cały czas nie jest w 100% jasne jak będą powstawały zestawienia. Dlatego radzę nie poświęcać ciągłej uwagi tym zmianom, tylko… starać się niezmiennie publikować w obiektywnie dobrych czasopismach międzynarodowych.

W każdej bazie czasopism można szybko sprawdzić zestawienie tytułów w danym obszarze tematycznym. Te obszary oczywiście będą nieznacznie inne niż “Ministerialne”, ale ogólne tendencje zostaną te same. Warto szukać czasopism wysoko sklasyfikowanych i tam właśnie celować. Takie wybory będą dobre dla naszej kariery naukowej oraz wysoko ocenione w każdej mądrej ewaluacji.

Na koniec pozostaje mi życzyć Wam wiele spokoju i takich właśnie publikacji w nadchodzącym roku!

Grzegorz