Klub Autora w LaTeX oraz Overleaf. Część 1: Wprowadzenie

Amber Editing > Praca nad artykułem  > Klub Autora w LaTeX oraz Overleaf. Część 1: Wprowadzenie

Klub Autora w LaTeX oraz Overleaf. Część 1: Wprowadzenie


Zdecydowana większość naukowców pisze artykuły w środowisku Word. Nie jest to jednak jedyne dostępne narzędzie. Nie brakuje osób, które decydują się na alternatywne rozwiązania takie jak: LaTeX [1], Scrivener [2], Open Office [3], Google Documents [4] czy DropBox Paper [5]. Celem dzisiejszego wpisu jest przybliżenie naszym czytelnikom środowiska LaTeX. Aby pokazać je w praktyce wpis jest dostępny w dwóch wersjach:

  • Klasycznej – dostępnej na naszym blogu autora [6],

  • LaTeX – napisanej w środowisku LaTeX na platformie Overleaf [7].

1 Co to jest LaTeX

LaTeX jest środowiskiem open source służącym do pisania dokumentów. Zyskał on bardzo dużą popularność wśród naukowców reprezentujących nauki ścisłe. Wiele osób wykorzystuje go do pisania artykułów naukowych, książek, prac doktorskich/magisterskich, prezentacji, posterów. System ma liczne grono zagorzałych zwolenników do których należę. Znam też osoby zdecydowanie mu przeciwne. Poniżej przedstawiam subiektywną listę wad i zalet środowiska LaTeX.

Rysunek 1: Screenshot zrobiony w trakcie pracy nad tym tekstem w środowisku Overleaf.

1.1 Zalety

  1. Skupienie na treści – W trakcie pisania artykułu LaTeX rzadko kiedy myślę o rozmiarze czcionki, marginesu, wielkości tabulatora i innych szczegółach technicznych. Środowisko jest skonstruowane w ten sposó, że warstwa wizualna jest wyraźnie rozgraniczona od samego tekstu. Pisząc artykuł skupiam się na jego strukturze pozostawiając elementy wizualne na później.

  2. Automatyzm – LaTeX pozwala na automatyczne odnoszenie się do elementów artykułu w tekście. Jedną komendą możemy przywołać rysunek, tabelę, równanie, rozdział czy referencję na którą chcemy się powołać. Numeracja elementów jest automatyczna i aktualizuje się w momencie tworzenia artykułu. Automatyzm obejmuje również rozłożenie wykresów i łamanie słów.

  3. Style czasopisma – LaTeX korzysta z zewnętrznych plików zawierających informacje na temat styl dokumentu. W praktyce oznacza to, że zamiana pliku stylu skutkuje zmianą warstwy wizualnej całego dokumentu. Tak samo wygląda sytuacja z formatowaniem referencji. Wiele czasopism udostępnia swoje pliki stylu i stylu bibliografii. Zmieniając te pliki możemy w 30 sekund dostosować wygląd artykułu do jego wymogów.

  4. Wzory matematyczne – LaTeX posiada swój język pisania formuł matematycznych. Wymaga to oczywiście dodatkowej nauki. Jest to jednak bardzo szybki proces, ponieważ język jest bardzo prosty i intuicyjny. Jest też bardzo możliwe, że już z niego korzystaliście, ponieważ jest stosowany min. przez Matlab, Wikipedię, a nawet jako wtyczka w środowisku Word [8]. Dzięki takiemu podejściu formuły można pisać “z ręki” nie odrywając się od klawiatury i nie tracąc koncentracji. Po uzyskaniu jako-takiej wprawy pisanie jest dużo szybsze, a wykresy wyglądają naprawdę ładnie [9].

  5. Wygląd – artykuły napisane w LaTeX wyglądają po prostu bardzo dobrze. Utworzony plik pdf jest ładny, przejrzysty i sprawia profesjonalne wrażenie. Znam wydawnictwa w których redaktorzy techniczni przepisują otrzymane pliki Word do LaTeX.

1.2 Wady

  1. WYSIWYG – podstawowa różnica między Word a LaTeX polega na tym, że ten drugi nie jest edytorem typu WYSIWYG (what you see is what you get). To oznacza, że nie dokonujemy edycji bezpośrednio w dokumencie a rezultaty wprowadzonych zmian nie są widoczne natychmiast. W Wordzie jest to standardem do którego łatwo się przyzwyczaić. Pisanie w LaTeX to skakanie między dwoma okienkami: pierwszym zawierającym wprowadzany przez nas tekst wykonawczy, drugim zawierającym faktyczny wygląd artykułu. Dobre edytory LaTeX ułatwiają ten proces. Ja korzystam z Overleaf, który pozwala w wygodny sposób współdzielić okno edycji z oknem podglądu artykułu (rysunek 1).

  2. Kompilacja – drugą trudnością jest konieczność kompilacji tekstu w LaTeX. W tym względzie LaTeX działa w sposób zbliżony do języków programowania. Najpierw piszemy tekst wykonawczy, potem go kompilujemy i w rezultacie obserwujemy zaktualizowany wygląd artykułu.

  3. Bariera wejścia – Pisanie tekstu wykonawczego w LaTeX jest dosyć łatwe i intuicyjne. Wymaga jednak znajomości kilkudziesięciu komend. To jest bariera wejścia, która blokuje większość osób. Jak ją przełamać? Jest kilka sposobów. Najprostszym jest lektura poradnika. Ze źródeł polskojęzycznych poleciłbym “Nie za krótkie wprowadzenie do LaTeX” [10]. Spośród źródeł anglojęzycznych polecam “Learn LaTeX in 30 minutes” [11]. Drugim ważnym elementem jest korzystanie z dobrego edytora, który w intuicyjny sposób wspiera nas we wpisywaniu struktury tekstu i komend. Polecam aplikacje: Texmaker [12], LyX [13], TeXstudio [14], Kile [15]. Polecam też serwisy do edycji dokumentu online: Overleaf [7], LaTeX Base [16] oraz Papeeria [17].

  4. Współdzielenie pliku – kiedy zaczynałem pracę w środowisku LaTeX najmocniej odczuwałem trudności w pracy w grupie. Nie było możliwości śledzenia zmian, współdzielenia plików, czy podglądu w historię edycji. To było szczególnie uciążliwe, gdy praca nad tekstem jest prowadzona w zespole. Na szczęście problem był powszechnie znany i szybko zaczęły się pojawiać platformy online dające możliwość sprawnej pracy w grupie nad tekstem pisanym w LaTeX. Mowa tutaj o wspomnianych: Overleaf [7], LaTeX Base [16] oraz Papeeria [17]. Jeżeli spodziewasz się, że większość tekstów będzie pisana ze współpracownikami to warto rozważyć skorzystanie z tych właśnie stron. Są one też dużo wygodniejsze jeżeli pracujesz nad dokumentem na więcej niż jednym komputerze.

2 Podsumowanie

Nie bez powodu LaTeX zyskał sobie liczne grono fanów mimo tego, że kilka lat temu pisanie artykułu w tym środowisku wymagało nie lada poświęceń. Artykuł pisało się w klasycznym notatniku wprowadzając ręcznie komendy, które trzeba było dokładnie pamiętać. Nie było możliwości współdzielenia tekstu czy wglądu w historię edycji. Zanim rozpoczęło się pracę należało przebyć długą drogę instalacji środowiska na swoim komputerze.

Wiele z tych trudności dzisiaj nie istnieje. Powstały bardzo skuteczne edytory wspierające proces pisania – uzupełniające komendy i pozwalające nie pamiętać większości z nich. Praca w grupie nad dzielonym tekstem jest możliwa w edytorach LaTeX online, które nie wymagają też instalowania tego środowiska na naszym komputerze.

Rysunek 2: Porównanie między Word a LaTeX.

Ze wszystkich stron i opisów jak działa LaTeX najbardziej lubię wykres 2
opublikowany przez Marco Pinetric [18]. Dla krótkich tekstów naukowych czas potrzebny na wprowadzenie odpowiednich komend będzie powodował, że dużo szybciej i łatwiej uda się napisać ten sam tekst w programie Word. Gdy jednak rozmiar tekstu rośnie wraz z ilością odwołań do literatury, wykresów, równań itd. LaTeX zaczyna wyraźnie wykazywać swoją przewagę wynikającą z automatyzacji procesu pisania.

Spośród wszystkich dostępnych platform zdecydowanie najbardziej zaawansowaną i intuicyjną jest Overleaf (oraz kiedyś ShareLatex, który jakiś czas temu połączył się z Overleaf). Oferuje on możliwość pracy w grupie, komentowania artykułu, prowadzenia dyskusji online a nawet wysyłania tekstu bezpośrednio do wydawcy!

Jesteśmy fanami tej platformy i sami z niej regularnie korzystamy. Dlatego postanowiliśmy nawiązać współpracę z twórcami Overleaf. Nasi klienci, którzy piszą artykuły w LaTeX, mogą liczyć na wykonanie usług za pomocą platformy Overleaf. Będziemy też dzielili się z Wami informacjami na temat jej możliwości. To tylko początek szerszych planów współpracy o których będziemy Was na bieżąco informowali. Jesteśmy bardzo podekscytowani tą perspektywą i liczymy, że przełoży się ona na liczne korzyści autorów korzystających z LaTeX.

Już niedługo opublikujemy kolejną część tego wpisu zawierającą proste wprowadzenie do Overleaf dla początkujących.

Grzesiek

Odnośniki

[1] Strona projektu . [Online]. Available: https://www.latex-project.org/ about/
[2] Strona programu scrivener. [Online]. Available: https://www. literatureandlatte.com/scrivener/overview
[3] Strona programu open office. [Online]. Available: https://www.openoffice. org/
[4] Strona platformy google documents. [Online]. Available: https://www. google.com/docs/about/
[5] Strona platformy dropbox paper. [Online]. Available: https://www. dropbox.com/paper
[6] T. Liśkiewicz and G. Liśkiewicz. Klub autora amber editing. [Online]. Available: https://www.amberediting.pl/blog
[7] Strona platformy overleaf. [Online]. Available: https://www.overleaf.com
[8] Latex math in office. [Online]. Available: https://blogs.msdn.microsoft. com/murrays/2017/07/30/latex-math-in-office/[9] D. Matthews, “Craft beautiful equations in word with latex.” pp. 263–264, 2019.
[10] T.Oetikeret al.,“Niezakrótkiewprowadzeniedosystemulatex2ε,”Polskie tłumaczenie dokonane przez Janusza Goldasza, Ryszarda Kubiaka i Tomasza Przechlewskiego. Dokument dostepny w postaci elektronicznej: wersja polska: ftp://sunsite. icm. edu. pl/pub/CTAN/info/lshort/polish, 1998.
[11] Poradnik ”learn latex in 30 minutes”. [Online]. Available: https: //www.overleaf.com/learn/latex/Learn˙LaTeX˙in˙30˙minutes
[12] Strona programu texmaker. [Online]. Available: https://www.xm1math. net/texmaker/
[13] Strona programu lyx. [Online]. Available: https://www.lyx.org/
[14] Strona programu texstudio. [Online]. Available: https://www.texstudio. org/
[15] Strona programu kile. [Online]. Available: https://kile.sourceforge.io/ screenshots.php
[16] Strona platformy base. [Online]. Available: https://latexbase.com/
[17] Strona platformy papeeria. [Online]. Available: https://papeeria.com/
[18] Using latex on windows. [Online]. Available: http://www.pinteric.com/ miktex.html